Thursday, 18 December 2014

Το φάντασμα των Εκλογών του παρελθόντος


Δύσκολη νύχτα χθες. Εκεί που τα ‘πινα με κάποιον κολλητό μου … την είδα. Πλάσμα αγγελικό!

«Γεια σου, ήρθα» μου είπε, ακριβώς όπως το είχε προβλέψει το πρώην αφεντικό μου! «Συγνώμη σας ξέρω», απάντησα απορώντας ενώ μου έπεφτε το πούρο από το στόμα. Ωχ έμπλεξα σκέφτηκα. Βγήκα για «business dinner» και τώρα άντε να μαζευτώ. Nα μείνω ή να φύγω; Το αιώνιο δίλημμα! Τέλος πάντων. Ενώ σκεφτόμουν αυτά, αυτή μου είπε με ύφος τσαχπίνικο «είμαι το φάντασμα των Εκλογών του παρελθόντος» και ανοίγοντας τα χέρια της έριξε κάτι στο ποτό μου. Τα πάντα εξαφανίστηκαν και βρέθηκα ξαφνικά μπροστά στην κάλπη, ενώπιος ενωπίω.

Θυμάσαι, με ρώτησε. Τότε που ψήφισες για πρώτη φορά. Θυμάσαι;

Δυσκολεύτηκα για λίγο αλλά σιγά-σιγά αναγνώρισα την εικόνα του Δημοτικού σχολείου στην πλατεία Κυψέλης. Όχι απλά ψήφιζα (για πρώτη φορά) αλλά ήμουν και εφορευτική επιτροπή και στις τρεις εκλογές του 1989-90! Έπος. Σκάνδαλα, οικονομική κρίση, διαφθορά και Ειδικά Δικαστήρια (live). Ούτε το «Τόλμη και Γοητεία» δεν έπιανε τέτοια νούμερα στην «AGB». Εκλογές, οικουμενική, αποτυχία στις τρεις διαδοχικές ονομαστικές ψηφοφορίες για την εκλογή ΠτΔ (στις 19, 25 Φεβρουαρίου και 3 Μαρτίου 1990) και ξανά εκλογές! «Τι μου θύμισες» της είπα ενώ ταυτόχρονα πέρναγε από το μυαλό μου, ρε μπας και έχω ντεζαβού;

Να μην μακρηγορώ, είδα εκλογές και εκλογές, πρόσωπα και πράγματα που μας έφεραν ως εδώ. Σκέφτηκα πολλές φορές «τι μ...ς κάναμε». Μία το ένα και μία το άλλο και πάντα «χειρότερα δεν γίνεται», μα τελικά σχεδόν πάντα τα κατάφερναν. Είδα εκσυγχρονισμό και επανίδρυση, λεφτά υπάρχουν (δηλαδή θα τα βρούμε από την φοροδιαφυγή, κλπ …) και τι δεν είδα!

Απογοήτευση την απογοήτευση εν μέσω αφθονίας και ευμάρειας, γιατί λεφτά όντως υπήρξαν. Αλλά για ποιους; Δημόσιοι υπάλληλοι και σύμβουλοι με μισθούς Γενικών Διευθυντών πολυεθνικής, αλλά αφορολόγητους. Είδα λαμόγια, ελεύθερους επαγγελματίες και υδραυλικούς με φορολογική δήλωση 12.000 ευρώ αλλά και με Cayenne με leasing. Είδα σκαφάτους και σπιτάτους εκατομμυρίων. Είδα ελεγκτές της εφορίας/σδοε κλπ με ύφος χαζού κουταβιού να λένε «τι να κάνουμε, υπάρχουν παραβάσεις του κώδικα βιβλίων και στοιχείων και αν τις βεβαιώσω το πρόστιμο θα πάει 200 … οπότε με 30+30 κλείνουμε». Είδα «ακάλυπτους» … και τι δεν είδα!

Στις 23, θα σε επισκεφτεί το «φάντασμα των τωρινών Εκλογών» είπε το πλάσμα. Και δεν θα είναι γλυκιά και τσαχπίνα σαν και μένα, συμπλήρωσε φεύγοντας έτσι όπως ήρθε. Έτσι ξαφνικά. Σαν και ‘σενα καμιά, σκέφτηκα!

Η δήλωση του Γιοβανόπουλου με ξύπνησε … «βρείτε τα επιτέλους» -το μόνο που κατάλαβα.

Σημείωση: The Ghost of Christmas Past is the first of the three spirits to haunt Ebenezer Scrooge. This angelic spirit shows Scrooge scenes from his past that occurred on or around Christmas, in order to demonstrate to him the necessity of changing his ways, as well as to show the reader how Scrooge came to be a bitter, coldhearted miser.

Thursday, 11 December 2014

The Greek Crisis: Για γέλια και για κλάματα

The Greek Crisis: Για γέλια και για κλάματα: του Αριστείδη Ν. Χατζή Τα Νέα 10 Δεκεμβρίου 2014 Από το πρωί της περασμένης Παρασκευής και για τέσσερις ημέρες το Πανεπιστήμιο Αθηνών...

Friday, 28 November 2014

Ένα έθνος, ένας λαός ... (δεν γίναμε!)


Διαβάζοντας με την κόρη μου το μάθημα της "Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής" έκανα μια θλιβερή συνειδητοποίηση. 200 χρόνια μετά τον Κοραή και μετά την Επανάσταση,  δεν κατορθώσαμε να γίνουμε ένα έθνος, ένας λαός.

Ορισμός: «Έθνος είναι ένα σύνολο ανθρώπων που είναι ενωμένο με στοιχεία κοινού πολιτισμού, κοινού ιστορικού παρελθόντος, έχουν κοινές επιδιώξεις, πολλές φορές μιλούν την ίδια γλώσσα και έχουν την ίδια θρησκεία.»

Πριν αρχίσετε να αμφισβητείτε τον ορισμό, ας αρκεστούμε σε αυτό. Η κοινή μας ιστορία σταματά λίγο πριν τους Μακεδόνες και τον Μέγα Αλέξανδρο.  Έκτοτε υπάρχει το βολικό «κενό» της Ρωμαϊκής και της Βυζαντινής περιόδου με κυρίαρχη την εκκλησιαστική ιστορία, την άνοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας για να φτάσουμε στην εποχή της Επανάστασης, όπου και εδράζεται η αιτία του σύγχρονου δράματος που λέγεται Ελλάδα και Ελληνικό Έθνος (έθνος δεν είναι το κράτος).

Δεν υπάρχει κοινά αποδεκτή ιστορία. Παραδείγματος χάριν, δεν συμφωνούμε εάν η επανάσταση ήταν «εθνικιστική» ή ταξική, με όρους 19ου αιώνα. Ακόμα, η ιστορία του 20ου αιώνα αντί να μας ενώνει μας χωρίζει.

Ο κοινός μας πολιτισμός είναι ένα ζητούμενο γιατί υπάρχουν παράλληλα οι δυτικές και οι κυρίαρχες ανατολικές μας ρίζες και αντιλήψεις. Πόσο μάλλον όταν αυτό το ίδιο δίπολο γίνεται πολιτικό σύνθημα «ανήκομεν εις την δύσιν» αλλά και πεδίο αντιπαράθεσης.

Για να είμαι δίκαιος, πολλές φορές «ομιλούμε» την ίδια γλώσσα. Όχι πάντα (δημοτική-καθαρεύουσα-“nea ellinika” + emoticons). Όμως γίνεται όλο και πιο δύσκολο να συνεννοηθούμε. <3

Η θρησκεία -δεν σχολιάζω το ότι δεν συμφωνώ απόλυτα με τον ορισμό- είναι ή καλύτερα έχει υπάρξει στοιχείο προσδιορισμού της ταυτότητας και κιβωτός αξιών που μοιραζόμαστε, διαχρονικά. Σ' εμάς λόγω ορθοδοξίας και σκλαβιάς, είναι λίγο πιο έντονο αυτό από ότι σε άλλες χώρες, έθνη και λαούς.

Μένουν λοιπόν οι κοινές επιδιώξεις. Δηλαδή να συμφωνούμε σε γενικές γραμμές για πράγματα όπως: Ανάπτυξη σημαίνει μείωση της ανεργίας και αύξηση του βιοτικού επιπέδου σε πραγματικούς όρους. Να δίνουμε κοινές απαντήσεις –κατά μεγάλη πλειοψηφία- σε ερωτήματα όπως:  Στο μέλλον η Ελλάδα θα είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της ευρωπαϊκής οικογένειας ή όχι; Με Ευρώ ή με «δραχμή»; Υπέρ ή κατά της ιδιωτικής πρωτοβουλίας; Το κέρδος είναι καλό ή κακό; Δίχτυ ασφαλείας για όσους βρίσκονται σε ανάγκη ή κοινωνικό κράτος για όλους αδιακρίτως; Η Δημόσια παιδεία είναι και δωρεάν; Η ιδιωτική ή και ένα μεικτό σύστημα είναι καλό ή κακό; Το δημόσιο αγαθό είναι ιδιοκτησία αυτού που το παράγει, αυτού που το χρησιμοποιεί ή όλων; Οι νόμοι εφαρμόζονται για όλους ή μόνο για τους άλλους; Νόμος είναι το δίκιο του εργάτη; Το νόμιμο είναι και ηθικό; Η δημοκρατία είναι υπέρτατο αγαθό, όπως η ελευθερία ή/και η ανεξαρτησία; Και τόσα άλλα.  
Έτσι, χωρίς κοινή ιστορία, πολιτισμό, αξίες, επιδιώξεις και γλώσσα, τι έθνος είμαστε;

- Ανάδελφο! (όπως έλεγε ο Σαρτζετάκης)

ΥΓ. Όσοι αγχώνεστε με την λέξη έθνος, μην ανησυχείτε. Ούτε ένας λαός γίναμε!

Λέει ο δάσκαλος: «Οι άνθρωποι που είναι μόνιμα εγκατεστημένοι σε μία χώρα (μια εδαφική έκταση με καθορισμένα σύνορα) και έχουν την ιθαγένειά της αποτελούν τον λαό της. Ο λαός μιας χώρας, για να συμβιώσει, χρειάζεται να οργανωθεί και να δημιουργήσει κανόνες-νόμους που να ρυθμίζουν την κοινωνική του ζωή. Οι πολίτες, με τους αντιπροσώπους που εκλέγουν, θεσπίζουν αυτούς τους νόμους. Ο ανώτερος νόμος του Ελληνικού κράτους είναι το Σύνταγμα» … το οποίο έχουμε γραμμένο εκεί …

Monday, 17 November 2014

Το δικό μου Πολυτεχνείο

<< Εδώ Πολυτεχνείο! Εδώ Πολυτεχνείο! Σας μιλά ο Ραδιοφωνικός Σταθμός των ελεύθερων αγωνιζόμενων φοιτητών, των ελεύθερων αγωνιζόμενων Ελλήνων. Κάτω η χούντα ...>>

Είχα ακούσει, ζωντανά, αυτές τις φλογερές φωνές που σε τίποτα δεν θύμιζαν την θεία Λένα και τα μελό ραδιορομάντζα του τότε ραδιοφώνου. Τις κασέτες αυτές (που είχε ηχογραφήσει ο πατέρας μου) τις άκουγα συχνά μαζί με την αφήγησή του για τα γεγονότα μιας εποχής που ήμουν μόλις 5-6 χρονών αλλά θυμόμουνα, μέχρι που κάποια χρόνια μετά είδα μία εκπομπή-ντοκουμέντο του Φρέντυ Γερμανού. Μαγεύτηκα, εμπνεύστηκα και με συνεπήρε το πνεύμα του μαχόμενου -για τα ιδανικά του, για την ελευθερία- φοιτητή.


Σαν μαθητής, πρωτοστάτησα στο να πηγαίνουμε στο Πολυτεχνείο (μετά κατάλαβα ότι υπήρχαν οργανώσεις και καπελώματα) κάθε χρόνο με ένα γαρίφαλο, με ένα σφίξιμο στην καρδιά αλλά με μία θέρμη. Λίγα χρόνια μετά τα γεγονότα, Αριστοτέλους και Ηπείρου ήταν το φροντιστήριο της θείας μου όπου πήγαινα για Αγγλικά. Αυτή, φοιτήτρια ακόμα το '73, με είχε πάρει από το χέρι να μου δείξει τις τρύπες από τις σφαίρες στους γύρω τοίχους όπου "δεν είχε συμβεί τίποτα".

Μεγάλωσα με αυτή την θέρμη ότι υπάρχει ελπίδα. Γούντστοκ, Μπέρκλεϋ, Ο Μάης, "Τhe Strawberry Statement". Λίγο η σκοτεινή ατμόσφαιρα της γκρίζας πόλης (Κυψέλη, Δροσοπούλου, Γκράβα), λίγο η μουσική, Σάιμον & Καρφάνγκελ (αυτά τα καστόρινα μποτάκια -όπως στο εξώφυλλο- τα έχω λιώσει πολλές φορές), The Eagles -οι πρώτες απόπειρες στο Hotel California στην κιθάρα, ο Πετρίδης στο ραδιόφωνο. Κοινώς ροκ, ερωτευμένος με τους χίπις, με τα παιδιά των λουλουδιών, με τους ζωγραφισμένους σκαραβαίους, ερωτευμένος με την εφηβεία μου!

Το δικό μου Πολυτεχνείο ήταν πάντα μια υπενθύμιση ότι μπορείς να κάνεις την διαφορά, ακόμα και με την θυσία. Ήταν όμως και κάτι μεγάλο και μοναδικό, κάτι που δεν εμφανίζεται σε κάθε γενιά.
Μέχρι την εποχή που είδα να το καίνε, αυτοί που δήθεν το τιμούσαν. Μέχρι που μπήκα στο πανεπιστήμιο και διαλύθηκε το ροζ συννεφάκι. Μέχρι που είδα τα τραπεζάκια, τους συναδέλφους με τα δεκαετή μούσια στα αμφιθέατρα. Ποια ιδανικά, ποια ελευθερία και ποιο Μπέρκλεϋ.
Από τότε κάτι έσπασε μέσα μου.

Το Πολυτεχνείο θα είναι πάντα σε μια ειδική θέση στην καρδιά μου.

Για την γενιά του Πολυτεχνείου δεν έχω πολλά να πω. Αποτύχατε!
Για την σημερινή γενιά, δεν έχω πάρα πολλά να πω. Αποτύχαμε (να σας εμπνεύσουμε)!
Για την δική μου γενιά, να πω ότι βαδίζουμε ολοταχώς στον γκρεμό και δεν θα μας σώσει κανένα Πολυτεχνείο. Βλέπετε εμείς είμαστε η γενιά του "Μετά ...".

ΥΓ. Ακόμα θυμάμαι τα δάκρυα της πρώτης φοράς που είδα τα σίδερα της πύλης ...

Tuesday, 3 June 2014

Βγαίνοντας από την Χάρυβδη

Σκύλλα και Χάρυβδη, Eugenie Goren, 2006

Ο Γιώργος Παπανδρέου (ΓΑΠ) έδωσε ένα όραμα σε πολλούς ανθρώπους της γενιάς μου. Ύστερα όμως το τσαλαπάτησε. Βασίστηκε πάνω στο σάπιο συνδικαλιστικό και παλαιοκομματικό κατεστημένο και ελίχτηκε μέσα στις εσωκομματικές ισορροπίες για να εδραιώσει την θέση του. Όμως το ΠΑΣΟΚ  του 2004-2009 ήταν ήδη ένα καθεστωτικό έκτρωμα που συμπεριελάμβανε όλα τα δεινά που θα ήθελε να αλλάξει ένας μεταρρυθμιστής. Όταν κέρδισε τις Εκλογές το 2009 ήταν ήδη αργά. Η κρίση ήταν εδώ. 

Εκεί όμως φάνηκε αδύναμος, λίγος και προς το τέλος, της σύντομης μα καθοριστικής πρωθυπουργίας του, αυτοκαταστροφικός. Στο τέλος, τον έριξαν οι δικοί του άνθρωποι. Μπορείς να πεις πως είχε το κατάλληλο όραμα αλλά ήταν ο λάθος άνθρωπος την λάθος στιγμή. 


Μπορεί να μην ευθύνεται ο ίδιος για την κατάσταση που του φόρτωσε ο Καραμανλής, αλλά ευθύνεται κυρίως γιατί δεν αντελήφθη γρήγορα ότι το πρόβλημα ήταν πολυδιάστατο και ότι ξεπερνούσε την δυνατότητα κάθε ενός κόμματος να το διαχειριστεί. Από εκεί και πέρα, σε κάθε κρίσιμη στιγμή ήταν πίσω από τις εξελίξεις. Επέλεξε την Ευρωπαϊκή λύση αλλά έτσι έχασε χρόνο καθώς αυτή δεν ήταν διαθέσιμη. Δεν μπαίνω στην συνωμοσιολογία για την εμπλοκή του ΔΝΤ και τον Ντομινίκ Στρος-Καν. Ο ίδιος, επέλεξε την υστεροφημία του στο εξωτερικό από την διαχείριση του προβλήματος στο εσωτερικό. Αυτός και ο Σαμαράς, με την αντιμνημονιακή του προπαγάνδα, ευθύνονται για το μέγεθος της ύφεσης, την χρεοκοπία –σχεδόν κατάρρευση- των τραπεζών και την παραλίγο αναγκαστική έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ, κίνδυνος που δεν έχει οριστικά παρέλθει αλλά που έχει μετατεθεί χρονικά, όπως έχει μετατεθεί και η διαχείριση του χρέους.


Όντας ταυτόχρονα ηγεμονικός, δεν μπόρεσε να προετοιμάσει την διαδοχή του (δεν ήταν έτοιμος ο ίδιος άλλωστε) αλλά επέτρεψε ή προκάλεσε την ανατροπή του, από τον πάντα πρόθυμο Βενιζέλο, για να μπορεί να εμφανίζεται ταυτόχρονα ως θύμα και σωτήρας, ρόλος που όμως δεν του ανήκει.


Δυστυχώς μπήκαμε, διαχειριστήκαμε και τώρα βγαίνουμε από την κρίση χωρίς την κατάλληλη ηγεσία, χωρίς σχέδιο, μόνο και μόνο γιατί βρέθηκαν οι μη πολιτικοί για να πιλοτάρουν το καράβι την δύσκολη στιγμή που πέρναγε μέσα από την Χάρυβδη. Και ενώ οι πολιτικοί κάτω και από την πίεση της Τρόικας απέφυγαν τον πειρασμό να πάρουν το τιμόνι και να μας φουντάρουν για πάντα, η ατολμία τους, από την άλλη, να συγκρουστούν με την Σκύλλα της μεταρρύθμισης μας έσπρωξε στην Χάρυβδη των φόρων και της παρατεταμένης ύφεσης και ανεργίας. Τα έπαιξαν όλα για όλα ρισκάροντας το γενικό καλό για να μην θυσιάσουν το φαύλο πελατειακό τους κατασκεύασμα. Τελικά, είμαστε λιγότεροι, πιο αδύναμοι και σχεδόν παράλυτοι-ακυβέρνητοι χωρίς κουπιά και με τα πανιά της οικονομίας σκισμένα. Στην νηνεμία μετά από τα στενά ισορροπούμε, μόνο που τώρα είμαστε πιο ευάλωτοι από ποτέ και πάνω απ´ όλα εξαντλημένοι.


Το ταξίδι συνεχίζεται και οι πειρασμοί είναι μεγάλοι μα και οι κίνδυνοι το ίδιο.

«Κατόπι στο καλό νησί της Θρινακίας θα φτάσης.
Βόδια εκεί βόσκουνε πολλά κι αρνιά παχιά του Ήλιου,
εφτά κοπές βοδιών, εφτά καλών αρνιών κοπάδια,
πενήντα καθεμιά κοπή, κι αυτά μήτε γεννούνε,
και μήτε λιγοστεύουνε• και θεές τα κυβερνάνε,
δυό νύφες ωριοπλέξουδες, Φαέθουσα, Λαμπετία,
του Ήλιου του Υπερίονα και της Νεαίρας κόρες.
Η μάνα που τις γέννησε και γλυκοανάθρεψέ τις,
πάς στο νησί τις έβαλε της Θρινακίας να ζούνε,
τα γονικά τους πρόβατα και βόδια να φυλάγουν.
[ Αυτά αν τ' αφήσης άβλαβα, και θες το γυρισμό σου,
όσο πολλά κι αν πάθετε, πάλε στο Θιάκι πάτε•
μα αν τα πειράξης, πρόσμενε ξολοθρεμό στο πλοίο
και στους συντρόφους• ίδιος σου μπορείς να ξεγλυτώσης,
μα αργά θα φτάσης κι άσκημα, κι από συντρόφους έρμος ].»

(στ. 127-141) Ομήρου Οδύσσεια, «μ», Σειρήνες. Σκύλλα. Χάρυβδις. Βόες Ηλίου.
Μετάφραση Αργύρη Εφταλιώτη (http://www.mikrosapoplous.gr/homer/odm12m.htm

Wednesday, 9 April 2014

Να βγει κανείς ή να μη βγει

(ένα ξεχασμένο κείμενο από τις 9/4 ... έτσι για την ιστορία)

Να βγει κανείς ή να μη βγει αυτό είναι το ερώτημα.
Είναι καλύτερο να βγει και να υποστεί τον πόνο (κόστος) της κανονικής ζωής ή να τον αρνηθεί και πεθαίνοντας (χρεοκοπώντας) να τον ξεπεράσει;

Η βιωσιμότητα του χρέους

Η βιωσιμότητα του χρέους είναι άσκηση εργασίας. Το ΔΝΤ την έχει ανάγκη (κατά τον ορισμό που εκείνο επέλεξε) λόγω του καταστατικού του. Όμως κάθε χρέος που βαίνει μειούμενο και εξυπηρετείται γίνεται βιώσιμο. Το απόλυτο μέγεθός του είναι ένα άλλο θέμα. Δηλαδή, αν το μέγεθος αυτό στερεί την δυνατότητα μιας χώρας να αναπτυχθεί. Η περιορισμένη επάνοδος στις αγορές δεν καθιστά "ντε φάκτο" το χρέος βιώσιμο, απλά βοηθάει τον σχεδιασμό μιας υπεύθυνης πολιτείας. Επαναφέρει την ευθύνη εκεί που ανήκει, στο κυρίαρχο κράτος και την ηγεσία του.
Το κάνει πιο εύκολο; Όχι! Έρχεται όμως η ώρα της ενηλικίωσης.

Πως βαίνει μειούμενο κάτι που δείχνει μεγαλύτερο από το αρχικό που μας οδήγησε εδώ;

Πρώτα απ´ όλα, η δυναμική του χρέους λόγω της δημιουργίας πρωτογενούς πλεονάσματος έχει αντιστραφεί. Δεν υπάρχουν πια ελλείμματα να το τροφοδοτούν. Δεύτερον, τμήμα του χρέους είναι η συμμετοχή (μέσω ΤΧΣ) στις τράπεζες από τις οποίες θα αποπληρωθεί μέρος ή και όλο. Τρίτον, το ίδιο χρέος εφόσον έχουμε μια κάποια ανάπτυξη θα μειωθεί και ως ποσοστό του ΑΕΠ (ο παρανομαστής).

Είμαστε έτοιμοι να γυρίσουμε στις αγορές;

Η αλήθεια είναι ότι δεν είμαστε έτοιμοι. Οι μεταρρυθμίσεις τώρα αρχίζουν και υπάρχει πάντα ο κίνδυνος "μπαλτάκων" και σια (δεξιών και αριστερών). Υπάρχει πάντα ο κίνδυνος του πελατειακού συστήματος που δεν μεταρρυθμίζεται, απλά περιμένει την ευκαιρία να επανακάμψει. Όμως αν είναι να περιμένουμε τα φτιάξουν όλα, τότε ίσως να είναι πια αργά. Οι αγορές μαζί με την Τρόικα, που δεν φεύγει απλά αλλάζει σταδιακά ρόλο, μπορούν να βοηθήσουν ώστε να μην ξεστρατίσουμε.
Να το ξαναπώ, πιο πολύ από ποτέ, τώρα έρχεται η ώρα της ενηλικίωσης.

Κόστος και οφέλη

Το κόστος σε μια τέτοια κίνηση είναι το ετήσιο κουπόνι (τοκομερίδιο) και όχι η απόδοση στην λήξη. Έτσι αν βγεις (στον πηγαιμό για την Ιθάκη ...) στις αγορές με κουπόνι 4,5% στα πέντε χρόνια για δύο δις και η αγορά ζητάει απόδοση 5%, η τιμή του ομολόγου θα είναι 97,84 και άρα θα εισπράξεις 1,96 δις για το ονομαστικό χρέος των 2 δις. Το δε ετήσιο κόστος θα είναι περίπου 90 εκατ. (76.5 μετά τους φόρους 15%) ή 36,5 εκ. παραπάνω από το μνημόνιο ή 8,5 εκ. περισσότερα από τα ομόλογα του PSI. Το όφελος όμως είναι πολλαπλό. Χθες 8/4/14, τα έντοκα γραμμάτια εξαμήνου βγήκαν στο 3,01% (από 3,6% και +4% πριν μερικούς μήνες) και στη περίπτωση ανοίγματος της αγοράς θα πάνε γρήγορα κοντά στο 1% (ή κάτω από αυτό), άρα μια μείωση 2-ποσοστιαίες μονάδες, όπου στα 15 δις έντοκα είναι ετήσιο όφελος 300 εκατ. Ευρώ.

Ο κίνδυνος

Υπάρχει πάντα ο κίνδυνος να μην δοθεί πλέον άλλη βοήθεια μέσω κουρέματος από τον επίσημο τομέα, τα κράτη δηλαδή, αφού μπορούμε να βγαίνουμε στις αγορές. Δεν το νομίζω. Το απευθείας κούρεμα θα ήταν ούτως η άλλως δύσκολο. Επέκταση όμως του χρέους αυτού μπορεί να γίνει. Μικρό μα υπολογίσιμο το όφελος. Αλλά δεν συγκρίνεται με αυτό που κερδίζεις από την δυνατότητα της αυτοδιαχείρισης, την ανάληψη της ευθύνης, την επιστροφή στην νομιμότητα και την κανονικότητα.
Εξάλλου, άμα κουνήσεις το χέρι σου και η "Αθηνά" θα βοηθήσει

Monday, 31 March 2014

Καιρός να πούμε αλήθειες

Στο άρθρο Τράπεζες: Αυξήσεις κεφαλαίου με όρους αγοράς στο kathimerini.gr, διαβάζω:

< Το ζήτημα ταμπού ήταν αν το ΤΧΣ «χάσει» μέρος των 5,8 δισ. ευρώ που τοποθέτησε στη Eurobank στο πλαίσιο της ανακεφαλαιοποίησης. Στην πραγματικότητα το ΤΧΣ ήδη έχει χάσει το μεγαλύτερο μέρος των κεφαλαίων, καθώς όταν συμμετείχε στην αύξηση της Eurobank κάλυψε και ζημία ύψους 5,78 δισ. ευρώ που προκάλεσε το «κούρεμα» των ομολόγων. Η ζημία αυτή είχε ως αποτέλεσμα όχι μόνο να «εξαερωθούν» στη στιγμή όλα τα κεφάλαια της τράπεζας ύψους 3,5 δισ. (Δεκέμβριος 2011) αλλά να υπάρξει και μια «τρύπα», ζημία ύψους 2,3 δισ. ευρώ. Έτσι, όταν το ΤΧΣ συμμετείχε στην ανακεφαλαιοποίηση της Eurobank δεν κατέβαλε μόνο κεφάλαια αλλά κάλυψε και την αρνητική καθαρή θέση. Αλλωστε γι’ αυτό ακριβώς στην ανακεφαλαιοποίηση της Eurobank δεν συμμετείχαν ιδιώτες. >

Όχι ακριβώς!

Στην περίπτωση της Eurobank, επειδή δεν ολοκληρώθηκε η συγχώνευση με την Εθνική, προέκυψε το εξής οξύμωρο. Ο νέος (τότε) βασικός της μέτοχος, δηλαδή η Εθνική με το 85% των μετοχών (και όχι ο Λάτσης ο οποίος ήταν πλέον μέτοχος της Εθνικής όπως και αρκετοί παλαιοί μέτοχοι της Eurobank που αποδέχτηκαν την δημόσια προσφορά της Εθνικής Δεκέμβριος του 2012), αδυνατούσε (δεν της επετράπη) να καλύψει την αναλογία του 10% της ανακεφαλαιοποίησης. Έτσι, λόγω πίεσης χρόνου (περίπου ένας μήνας) αποφασίστηκε ότι ήταν δύσκολο να βρεθεί νέος μέτοχος (πχ όπως καλή ώρα σήμερα η Fairfax). Επίσης, δεν ήταν ξεκάθαρο το πλαίσιο και η διαδικασία -άλλη μια ελληνική τρικλοποδιά λόγω υπερρύθμισης. Η διαδικασία απαιτούσε το 10% να καλυφθεί από ιδιώτες αλλά στην αύξηση έπρεπε να συμμετέχουν οι παλαιοί μέτοχοι, όπερ και δεν εγένετο!

Εξάλλου, η «αρνητική καθαρή θέση» ήταν η κατάσταση (περισσότερο ή λιγότερο) στις περισσότερες τράπεζες. Όλες λιγότερο ή περισσότερο είχαν κάποια αρνητική θέση μετά το PSI και υπό ορισμένες προϋποθέσεις των «stress tests». Η συμμετοχή του ΤΧΣ (HFSF) ή επί το ελληνικότερον «the taxpayers money» δεν έγινε για κερδοσκοπία αλλά για την σταθεροποίηση του συστήματος, την κάλυψη των ζημιών του PSI αλλά και των επιπτώσεων της παρατεταμένης ύφεσης κατά την περίοδο της «ελεγχόμενης» προσαρμογής και εσωτερικής υποτίμησης.

Η άλλη επιλογή θα ήταν το bail-in «αλα» Κύπρου-Λαϊκή. Σε αυτή την περίπτωση, του Κυπριακού τραπεζικού συστήματος δηλαδή, μπορείς να ισχυριστείς ότι η υπαιτιότητα της κατάρρευσης των τραπεζών ήταν η δυσανάλογη έκθεσή τους (μία απόφαση ενεργής διαχείρισης του ενεργητικού) σε ελληνικό ρίσκο. Δυσανάλογη σε σχέση με το μέγεθος της κυπριακής οικονομίας. (Παρόμοια περίπτωση με Ιρλανδία και Ισπανία μόνο που στην πρώτη δεν προϋπήρχε σημαντικό δημόσιο χρέος και ελλείμματα ενώ στην δεύτερη, το Ισπανικό ΤΧΣ δεν μπήκε κάτω από το δημόσιο χρέος).

Στην ελλαδική περίπτωση, το υφεσιακό σοκ δεν το προκάλεσαν οι τράπεζες. Η έλλειψη επαρκούς κεφαλαιοποίησης για την ασφαλή λειτουργία τους, η φυγή των καταθέσεων λόγω των «φορολογικών» αλλά και της δραχμο-τρομολαγνείας, η αύξηση της εξάρτησής τους από την ΕΚΤ (λόγω και της φυγής καταθέσεων αλλά κυρίως λόγω της κατάρρευσης της πιστοληπτικής αξιολόγησης της Ελλάδας) δεν είναι αποτέλεσμα κερδοσκοπίας (ή ενεργητικής διαχείρισης ενεργητικού) των διοικήσεων ή και των μετόχων. Οι δεύτεροι έχασαν την περιουσία τους.

Όμως, οι μέτοχοι των τραπεζών (Εθνικής, Πειραιώς και Alpha) κλήθηκαν και έβαλαν νέα λεφτά (το 10%), όπως το ΤΧΣ, και απέκτησαν το δικαίωμα να επανακτήσουν τον μετοχικό έλεγχο αγοράζοντας σταδιακά τις μετοχές του ΤΧΣ στην τιμή κτήσης συν τόκους και κρατώντας την διοίκηση ιδιωτική. (Εδώ να βάλουμε όσους αστερίσκους θέλετε. Όχι για το «ιδιωτική» αλλά για το εάν έπρεπε να είναι και η ίδια. Αλλά αυτό είναι βασικά θέμα των μετόχων. Μέτοχος βέβαια είναι και το ΤΧΣ).

Στην περίπτωση της Eurobank είδαμε ότι αυτό δεν ήταν δυνατό λόγω της αδυναμίας της Εθνικής. Έτσι προτιμήθηκε η 100% συμμετοχή του ΤΧΣ. Βέβαια, αυτοί που πολιτικά επέμεναν σε 100% ανακεφαλαιοποίηση από το Δημόσιο (χρήματα των φορολογούμενων-δανειστών), αποδέχτηκαν και την ντε-φάκτο ζημιά του δημοσίου. (Σημείωση: Δεν είναι ακριβώς πραγματική ζημιά γιατί για κάθε ευρώ δημόσιου χρέους που κουρεύτηκε από το χαρτοφυλάκιο των τραπεζών (όφελος), περίπου τα ίδια δόθηκαν στην ανακεφαλαιοποίησή τους (ζημιά λόγω αρνητικής θέσης αλλά με αναβαλλόμενη ισχύ). Έτσι, ενώ στην 10-90 συμμετοχή, το Δημόσιο ελπίζει να πάρει πίσω τα χρήματά του από την εξάσκηση των warrants (συν τόκους), στην 100% μόνο εφόσον βελτιωθεί η εσωτερική αξία της μετοχής. Το ίδιο όμως τελικά ισχύει και για τα warrants.

Τώρα, έχει ζημιά το Δημόσιο (ΤΧΣ) από την διαδικασία της νέας ανακεφαλαιοποίησης, σε όποια τιμή; Όχι, γιατί πολύ απλά, το 100% του 0 = 0! Ενώ το 35% του 100 είναι 35. Και εφόσον θυμάμαι, το 35 είναι μεγαλύτερο του 0 (35>0).